W skupiskach dzieci, jak np. przedszkola, szybko rozptrzestrzeniające się biegunki wirusowe występują wielokrotnie w ciągu roku. Zakażenie następuje nie tylko poprzez bezpośredni kontakt, ale i na drodze kropelkowej. Przebycie biegunki infekcyjnej nie chroni przed kolejnym zachorowaniem tego typu. Wprowadzone w ostatnich latach szczepienia przeciwko rotawirusom (RV) łagodzą przebieg tylko części nieżytów żołądkowo-jelitowych.
Niebezpiecznym powikłaniem nasilającej się biegunki jest odwodnienie. Dziecko początkowo może być lekko pobudzone, ale po kilku godzinach staje się apatyczne. Wysycha błona śluzowa jamy ustnej, skóra blednie a u niemowląt ciemiączko zapada się. Fałdy skórne tracą elastyczność. Dziecko oddaje coraz rzadziej i coraz mniej moczu. Każde małe dziecko z ostrą biegunką powinno być zbadane przez lekarza w celu ustalenia rozpoznania i terapii, ponieważ biegunka może stanowić realne zagrożenie dla życia i zdrowia.
Podstawą terapii ostrej biegunki jest doustne
nawadnianie. Najskuteczniejsze są doustne płyny nawadniejące o
składzie specjalnie opracowanym przez Światową Organizację Zdrowia
(WHO), jak np. Humana Elektrolit*. Nie podrażniają one przewodu
pokarmowego, stymulują wchłanianie wody i innych
najniezbędniejszych składników. Tylko 4 na 100 dzieci z ostrą
biegunką, prawidłowo nawadnianych doustnie, wymaga dożylnej podaży
płynów.
Lecznie ostrej biegunki przebiega trójetapowo:
1. Uzupełnienie ubytku płynów w organizmie
(rehydratacja).
Przez pierwsze około 4-6 godzin podaje się doustny płyn nawadniający (Humana Elektrolit) a potem w przypadku nieustępowania biegunki/wymiotów. Chory powinien mieć zapewniony stały dostęp do płynów (lekko osolona woda, herbatki lekko osłodzone glukozą). Nie wskazane są hiperosmotyczne napoje typu cola i klarowane soki. Doustny płyn nawadniający (Humana Elektrolit) najlepiej smakuje, gdy jest podawany po schłodzeniu, małymi porcjami. Towarzyszące biegunce wymioty nie są przeszkodą do nawadniania doustnego, ale ich nieustępowanie przez kilka godzin może skutkować koniecznością nawadniania dożylnego.
Nierzadko chory z biegunką i wymiotami wymaga
długiego nawadniania (często a małymi porcjami - „po łyżeczce”).
Wskazane jest aby rodzice na początku podzielili się czasem
czuwania przy dziecku. Zdublowana opieka może skutkować brakiem sił
u obojga już po kilkunastu godzinach trwania choroby.
2. Powrót do karmienia (realimentacja).
Gdy wraca apetyt zaleca się podawanie
pełnowartościowych posiłków. W realimentacji szczególnie użyteczna
jest zbilansowana mieszanka bananowo- mleczna łagodząca objawy
biegunki - Humana HN. Zawarte w niej prebiotyki stymulują wzrost
prawidłowej flory jelitowej a błonnik wiąże toksyny i ułatwia
formowanie stolców. W wielu krajach dieta bananowa jest powszechnie
wykorzystywana w profilaktyce i leczeniu biegunki. Od 40 lat pod
postacią mieszanki Humana HN znajduje uznanie na rynku niemieckim w
terapii niemowląt, dzieci i osób dorosłych. Podawanie Humana HN
kontynuuje się do czasu normalizacji wypróżnień. Ostra biegunka nie
stanowi wskazania do przerwania karmienia piersią.
3. Powrót do żywienia należnego dla wieku.
Młodsze dzieci mogą otrzymywać mleka Humana z
dodatkiem pure bananowego (Humana 2 plus, Humana 3R). Korzystne
jest przyzwyczajenie do smaku bananów i powstanie nawyku ich
jedzenia. Owoce te są cennym źródłem potasu, selenu, antyoksydantów
i prebiotyków w diecie. Badania epidemiologiczne wykazały, że
spożywanie bananów zmniejsza ryzyko rozwoju chorób alergicznych i
nowotworów.
* doustny płyn nawadniający Humana Elektrolit o smaku koperkowym
może być stosowany w leczeniu chorych w każdym wieku, natomiast
Humana Elektrolit o smaku bananowym (z dodatkiem substancji
słodzącej) w wieku powyżej 12 miesiąca życia
Autor: Dr med. Kamil K.Hozyasz, Klinika Pediatrii, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa
