Rodzice wsłuchują się w każdy
dźwięk wypowiadany przez ich maleństwo i z utęsknieniem wyczekują,
kiedy wreszcie powie ono: „mama”, „tata”. Zanim jednak to nastąpi,
dziecko przez wiele miesięcy musi skrupulatnie przygotowywać
narządy mowy do formułowania określonych dźwięków.
Okres
melodii
Pierwszy rok życia dziecka logopedzi nazywają okresem melodii, ponieważ głównym zadaniem maluszka w tym czasie jest opanowanie melodii języka rodziców (opiekunów). W czwartym miesiącu życia maluszek umie już rozpoznać po intonacji głosu, czy rodzic jest zdenerwowany, rozgniewany czy też przemawia do niego czule, pieszczotliwie.Przez cały okres melodii należy jak najwięcej mówić do dziecka. Rodzicom często wydaje się, że kilkumiesięczny brzdąc nic nie rozumie, więc nie ma potrzeby do niego mówić, czytać mu książeczki, zadawać pytań – bo przecież i tak nic nie odpowie. Jednak logopedzi zgodnie podkreślają, jak istotne w rozwoju niemowlęcia jest częste rozmawianie z nim. Narządy mowy zaczynają się formować już od 3 miesiąca życia płodowego. Koło szóstego miesiąca płód zapamiętuje odgłosy, które do niego docierają i rozpoznaje je po porodzie! Noworodek pamięta np. odgłos bicia serca matki. Po narodzinach maleństwo skrzętnie gromadzi w swojej pamięci przeróżne dźwięki otoczenia – im więcej będziemy do niego mówić, tym łatwiej nauczy się ono posługiwać mową.
Najpierw krzyk
Przez pierwsze kilka tygodni dziecko posługuje się tylko krzykiem i płaczem. Te odruchy bezwarunkowe, którymi sygnalizuje ono swoje potrzeby, przygotowują narządy mowy do ciężkiej pracy. Dziecko musi bowiem nauczyć się nie tylko kontrolować ruchy języka i warg, ale też wyćwiczyć oddech. Podczas płaczu niemowlę wykonuje szybkie, krótkie wdechy i długie wydechy – podobnie jak dorosły podczas mówienia.
Głużenie
Najedzony, wyspany i spokojny maluszek w wieku 2-4 miesięcy leżąc w łóżeczku, ku uciesze rodziców, wesoło pogruchuje, czyli wydaje ciągi dźwięków, zbliżone do samogłosek i spółgłosek. Zazwyczaj brzmią one jak gla, ebw, gli, tli itp. Jest to odruch bezwarunkowy. W ten sposób dziecko sygnalizuje, że czuje się bezpiecznie, jest mu ciepło, nie jest głodne. Co ciekawe, prawdopodobnie dzieci na całym świecie głużą, wydając podobne dźwięki. Uwaga: głużenie pojawia się także u dzieci głuchych i słabo słyszących.
Gaworzenie
Kolejny etap w rozwoju narządów mowy zaczyna się zwykle koło 6 miesiąca życia i tym razem jest to czynność zamierzona. Niemowlę stara się naśladować dźwięki, które usłyszy – te, które dochodzą do niego z otoczenia i te, które samo wydaje. (Dzieci głuche nie gaworzą.) Maluszek odkrywa, że odpowiednie ułożenie warg i języka powoduje powstanie określonej głoski. Dzieci w tym okresie uwielbiają prychać, parskać, powtarzać szeregi dźwięków. Najpierw maluszki odkrywają samogłoski – mogą przez kilka dni „śpiewać” na różnych wysokościach głosu „aaaa”, albo „oooo”. Potem dopiero dołączają do swojego repertuaru spółgłoski – ale stopniowo. Przez kilka dni ich narządy uczą się mówienia na wszystkie możliwe sposoby np. głoski „t”, po kilku dniach dziecko bawi się już nową spółgłoską. Około 9 miesiąca dziecko powtarza pierwsze sylaby np. ta-ta, ma-ma, ba-ba – jeszcze bez przypisywania im znaczenia. Świadome mówienie „tata”, „mama” zwykle pojawia się około 1 roku życia.
Jak pomóc dziecku?
Im więcej maluszek osłucha się języka w pierwszym roku życia, tym sprawniej i mądrzej będzie posługiwać się mową. Dlatego tak ważne jest aby:
• mówić do dziecka, tłumaczyć mu, jakie czynności się wykonuje, np. „A teraz tata zakłada czapeczkę.”, „Obieram marchewkę do zupy na obiad.”;
• „rozmawiać” z dzieckiem, czyli zadawać mu pytania i dawać chwile na jego „odpowiedź”, np. „Krzysiu, wolisz niebieski, czy zielony kombinezon? Ubierzmy dziś niebieski.”;
• naśladować dziecięce gaworzenie – zachęci to dziecko do zabawy w naśladowanie twojej mowy;
• czytać na głos, nawet, poranną gazetę, czy najnowszą powieść twojego ulubionego pisarza! Ważne jest, żeby dziecko jak najczęściej mogło słyszeć nowe słowa, uczyć się intonacji głosu i wyodrębniania słów z ciągu zdań;
• unikać zaimków – zamiast mówić „Teraz cię przewinę”, mów: „Teraz mamusia/tatuś przewinie Anię”. Dzieci szybciej nauczą się dopasowywać nazwy do osób. A na naukę zaimków przyjdzie jeszcze czas.
I oczywiście nie zapomnij o objaśnianiu dziecku świata – czasem zrezygnuj z wyszukanego słownictwa i po prostu opisuj go prostymi słowami: „To jest drzewo”, „dobry piesek”, „zrób papa”.
Autor: Redakcja dziecko24.pl
Konsultacja medyczna: dr Ewa Orzeszko
Pierwszy rok życia dziecka logopedzi nazywają okresem melodii, ponieważ głównym zadaniem maluszka w tym czasie jest opanowanie melodii języka rodziców (opiekunów). W czwartym miesiącu życia maluszek umie już rozpoznać po intonacji głosu, czy rodzic jest zdenerwowany, rozgniewany czy też przemawia do niego czule, pieszczotliwie.Przez cały okres melodii należy jak najwięcej mówić do dziecka. Rodzicom często wydaje się, że kilkumiesięczny brzdąc nic nie rozumie, więc nie ma potrzeby do niego mówić, czytać mu książeczki, zadawać pytań – bo przecież i tak nic nie odpowie. Jednak logopedzi zgodnie podkreślają, jak istotne w rozwoju niemowlęcia jest częste rozmawianie z nim. Narządy mowy zaczynają się formować już od 3 miesiąca życia płodowego. Koło szóstego miesiąca płód zapamiętuje odgłosy, które do niego docierają i rozpoznaje je po porodzie! Noworodek pamięta np. odgłos bicia serca matki. Po narodzinach maleństwo skrzętnie gromadzi w swojej pamięci przeróżne dźwięki otoczenia – im więcej będziemy do niego mówić, tym łatwiej nauczy się ono posługiwać mową.
Najpierw krzyk
Przez pierwsze kilka tygodni dziecko posługuje się tylko krzykiem i płaczem. Te odruchy bezwarunkowe, którymi sygnalizuje ono swoje potrzeby, przygotowują narządy mowy do ciężkiej pracy. Dziecko musi bowiem nauczyć się nie tylko kontrolować ruchy języka i warg, ale też wyćwiczyć oddech. Podczas płaczu niemowlę wykonuje szybkie, krótkie wdechy i długie wydechy – podobnie jak dorosły podczas mówienia.
Głużenie
Najedzony, wyspany i spokojny maluszek w wieku 2-4 miesięcy leżąc w łóżeczku, ku uciesze rodziców, wesoło pogruchuje, czyli wydaje ciągi dźwięków, zbliżone do samogłosek i spółgłosek. Zazwyczaj brzmią one jak gla, ebw, gli, tli itp. Jest to odruch bezwarunkowy. W ten sposób dziecko sygnalizuje, że czuje się bezpiecznie, jest mu ciepło, nie jest głodne. Co ciekawe, prawdopodobnie dzieci na całym świecie głużą, wydając podobne dźwięki. Uwaga: głużenie pojawia się także u dzieci głuchych i słabo słyszących.
Gaworzenie
Kolejny etap w rozwoju narządów mowy zaczyna się zwykle koło 6 miesiąca życia i tym razem jest to czynność zamierzona. Niemowlę stara się naśladować dźwięki, które usłyszy – te, które dochodzą do niego z otoczenia i te, które samo wydaje. (Dzieci głuche nie gaworzą.) Maluszek odkrywa, że odpowiednie ułożenie warg i języka powoduje powstanie określonej głoski. Dzieci w tym okresie uwielbiają prychać, parskać, powtarzać szeregi dźwięków. Najpierw maluszki odkrywają samogłoski – mogą przez kilka dni „śpiewać” na różnych wysokościach głosu „aaaa”, albo „oooo”. Potem dopiero dołączają do swojego repertuaru spółgłoski – ale stopniowo. Przez kilka dni ich narządy uczą się mówienia na wszystkie możliwe sposoby np. głoski „t”, po kilku dniach dziecko bawi się już nową spółgłoską. Około 9 miesiąca dziecko powtarza pierwsze sylaby np. ta-ta, ma-ma, ba-ba – jeszcze bez przypisywania im znaczenia. Świadome mówienie „tata”, „mama” zwykle pojawia się około 1 roku życia.
Jak pomóc dziecku?
Im więcej maluszek osłucha się języka w pierwszym roku życia, tym sprawniej i mądrzej będzie posługiwać się mową. Dlatego tak ważne jest aby:
• mówić do dziecka, tłumaczyć mu, jakie czynności się wykonuje, np. „A teraz tata zakłada czapeczkę.”, „Obieram marchewkę do zupy na obiad.”;
• „rozmawiać” z dzieckiem, czyli zadawać mu pytania i dawać chwile na jego „odpowiedź”, np. „Krzysiu, wolisz niebieski, czy zielony kombinezon? Ubierzmy dziś niebieski.”;
• naśladować dziecięce gaworzenie – zachęci to dziecko do zabawy w naśladowanie twojej mowy;
• czytać na głos, nawet, poranną gazetę, czy najnowszą powieść twojego ulubionego pisarza! Ważne jest, żeby dziecko jak najczęściej mogło słyszeć nowe słowa, uczyć się intonacji głosu i wyodrębniania słów z ciągu zdań;
• unikać zaimków – zamiast mówić „Teraz cię przewinę”, mów: „Teraz mamusia/tatuś przewinie Anię”. Dzieci szybciej nauczą się dopasowywać nazwy do osób. A na naukę zaimków przyjdzie jeszcze czas.
I oczywiście nie zapomnij o objaśnianiu dziecku świata – czasem zrezygnuj z wyszukanego słownictwa i po prostu opisuj go prostymi słowami: „To jest drzewo”, „dobry piesek”, „zrób papa”.
Autor: Redakcja dziecko24.pl
Konsultacja medyczna: dr Ewa Orzeszko
