Kiedy jesteś w ciąży z pewnością wzrasta zapotrzebowanie na witaminy i składniki mineralne. Nie ma w tym nic dziwnego w końcu nosisz pod sercem małą istotę, która z dnia na dzień rozwija się i rośnie.

Z uwagi na ten fakt powstało wiele preparatów witaminowych dostępnych bez recepty dla każdej z mam. Zastanawiasz się czy nie sięgnąć po jeden z takich specyfików? Podpowiadamy – po pierwsze skonsultuj to z lekarzem prowadzącym przebieg twojej ciąży. Wbrew powszechnej opinii nie każda kobieta w ciąży powinna po nie sięgać. W tej kwestii bardzo jasno stanowią rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, które „mówią”, że nie ma naukowych dowodów wskazujących na bezwzględną potrzebę podawania wszystkim ciężarnym witamin, minerałów i mikroelementów. Każda ciąża pod tym kątem powinna być traktowana indywidualnie, bo nie można do jednego „worka” wrzucić kobiety, które starania o dziecko czynią świadomie i w związku z tym dbają o dietę i swój styl życia jak i taką, która tej ciąży nie planowała, a dodatkowo cierpi na jakąś chorobę metaboliczną. To różnicowanie dotyczy także wieku, stanu odżywienia, sposobu życia, aktywności itp. Oczywisty jest fakt, że jeśli kobieta ciężarna jest zdrowa, nie cierpi na jakąś chorobę przewlekłą, dobrze się czuje, nie wymiotuje, wyniki jej badań są wzorcowe, a dziecko rozwija się prawidłowo to nie ma potrzeby, żeby przyjmowała ona preparaty zwierające witaminy i składniki mineralne. Wyjątek od tej reguły stanowi kwas foliowy, który jest obowiązkowy dla każdej z przyszłych mam.

KIEDY PRZYJMOWAĆ PREPARATY MINERALNE?

Lekarz zapewne zleci ci przyjmowanie jakiegoś preparatu wieloskładnikowego jeśli cierpisz z powodu częstych wymiotów i braku apetytu. Dlaczego? Taka kondycja twojego zdrowia grozi bowiem niedoborami żywieniowymi. Ryzyko tego typu deficytów jest większe kiedy: zbyt słabo przybierasz na wadze, twoja ciąża jest ciążą bliźniaczą, masz bardzo szczupłą sylwetkę, stosowałaś bardzo rygorystyczną dietę przed ciążą, jesteś w kolejnej ciąży po stosunkowo niedawnym poprzednim urodzeniem dziecka, cierpisz z powodu przewlekłej choroby, która może zaburzyć wchłanianie, stosujesz ograniczenia w diecie spowodowane chorobami lub przekonaniami (jesteś alergiczką, wegetarianką) lub też wyniki twoich badań czy też objawy (np. częste skurcze łydek) wskazują na niedobory minerałów i witamin.

Stosowanie takich preparatów zwykle zalecane jest w II i III trymestrze ciąży. Kiedy kupujesz taki preparat to zadbaj szczególnie o to, aby w jego składzie było żelazo, jod, cynk, a także mikroelementy takie jak: miedź, magnez, mangan, selen i molibden.

KWAS FOLIOWY – DLACZEGO JEST TAKI WAŻNY?

Kwas foliowy jest niezbędnym składnikiem do rozwoju układu nerwowego dziecka. Jest szczególnie ważny na początku ciąży. Idealnym rozwiązaniem jest przyjmowanie go jeszcze przed zajściem w ciążę. Jego niedobór przyczynić się może do powstania wad w zakresie cewy nerwowej, która stanowi zalążek rozwijającego się u dziecka układu nerwowego. Kształtuje się ona płytki nerwowej i początkowo ma postać „rynienki”. Między 16. a 28. dniem życia płodowego dochodzi do jej zamykania – „zwijania się”. Z jej przedniej części powstaje mózg a z tylnej – rdzeń kręgowy. Jeśli cewa nie zamknie się prawidłowo, na różnych jej poziomach mogą powstać szczeliny, które określa się ogólnym mianem wad cewy nerwowej (WCN). Do powstawania tych wad przyczyniają się czynniki genetyczne i środowiskowe.

Z uwagi na ryzyko wystąpienia tak poważnych wad każda kobieta bez wyjątku powinna zażywać 0,4 miligrama kwasu foliowego od początku ciąży, a najlepiej jeszcze przed. Preparat tego typu można kupić bez recepty w każdej aptece. Jeśli w przeszłości urodziła dziecko z tego typu wadą, np. z wodogłowiem powinna przyjmować profilaktycznie nie 0,4, a 4 mg kwasu foliowego dziennie.

SŁÓW KILKA O JODZIE

Znaczenie jodu jest nieocenione zwłaszcza w przypadku tarczycy, której hormony mają duży wpływ na funkcjonowanie organizmu, a także rozwój ciąży, gdyż wywiera wpływ na rozwój centralnego układu nerwowego płodu i jego normalny rozwój umysłowy. Duży niedobór jodu w I połowie ciąży powoduje u dziecka najcięższe zaburzenia w rozwoju mózgu. Prowadzą one do ciężkich porażeń kończyn i kretynizmu. Takie przypadki notowano przy dużych niedoborach jodu, spożyciu poniżej 25 µg na dobę. Z kolei przy umiarkowanym niedoborze jodu obserwowano upośledzenie wyższych funkcji mózgu, jak zapamiętywanie, kojarzenie i ogólny poziom inteligencji. Nadmiar jodu może prowadzić do zwiększenia częstości występowania niedoczynności tarczycy. Mechanizm tego zjawiska nie jest jednak do końca poznany. Sugeruje się tutaj rozwój procesów autoimmunologicznych oraz wtórne hamowanie czynności tarczycy przez jod. Przy dłuższym niekontrolowanym stosowaniu wywołuje nadczynność tarczycy. Dlatego przed suplementacją sprawdza się poziom jodu w moczu i stan czynnościowy gruczołu tarczowego.

Kiedy przyjmujesz suplementy z jodem, zadbaj również o odpowiednią podaż selenu. Jest on niezbędnym składnikiem enzymu przekształcającego T4 w T3.

Warto mieć świadomość, że szczególnie ważnym okresem wrażliwości na niedobory jodu jest I trymestr ciąży, gdyż tarczyca płodu jest jeszcze niewykształcona i wykorzystywane są hormony matki.

W Polsce dobrym źródłem jodu jest sól. Jeśli nie masz problemów z nadciśnieniem tętniczym nie ma powodów, żeby znacznie ograniczać solenie. Wystarczy także wzbogacić tygodniowe menu o dwukrotną porcję ryby na obiad i makrelę lub śledzia na kolację, aby zapotrzebowanie na jod zostało pokryte. Niedobór tego pierwiastka zagraża tutaj głównie  tym kobietom w ciąży, które muszą być na diecie bezsolnej, a także tym, które unikają ryb i owoców morza.

Jeśli przed zajściem w ciąże miałaś problemy zdrowotne związane z tarczycą powinnaś skonsultować się z lekarzem i stale monitorować poziom hormonów tego gruczołu.

SŁÓW KILKA O ŻELAZIE

Przyjmowanie preparatów zawierających żelazo tak jak w przypadku innych witamin czy składników mineralnych powinno znajdować w przebiegu ciąży swoje uzasadnienie. Dokonuje się tego głównie na podstawie wyników morfologii. Powszechnie uważa się, że od 13. tygodnia ciąży każda ciężarna powinna dostarczać organizmowi 25 mg żelaza. Kiedy takie wartości nie znajdują pokrycia w diecie wówczas rośnie ryzyko anemii. Przyjmowanie go w tabletkach, co jest bardzo istotne nie zwalnia z diety bogatej w ten składnik. Powód jest prosty – żelazo z produktów spożywczych lepiej wchłania się niż to zawarte w tabletkach. A znajdziesz go w wątróbce, kaszance, drobiu, rybach, produktach pełnoziarnistych, kakao, orzechach. Warto mieć świadomość, że niedokrwistość z niedoboru żelaza może pogarszać samopoczucie i sprawiać, że dziecko rozwijające się w brzuchu wolniej rośnie. Miej na względzie także fakt, że w trzecim trymestrze wyposażasz swoją pociechę w jego zapas na pierwsze miesiące po porodzie. Jeśli w tym ostatnim trymestrze borykałaś się z anemią istnieje prawdopodobieństwo, że dziecko po urodzeniu też może z nią mieć problemy.

SŁÓW KILKA O CYNKU

CYNK jest niezbędny w syntezie białka oraz kwasów nukleinowych, kieruje kurczliwością mięśni, bierze udział w tworzeniu insuliny, odgrywa ważną rolę w utrzymaniu równowagi kwasowo – zasadowej, zapewnia prawidłową czynność prostaty oraz narządów rozrodczych, ma istotny wpływ na czynności mózgu, jest niezbędny do utrzymania optymalnego stężenia witaminy A w krwi i jej zużycia przez tkanki, bierze udział w wytwarzaniu prostaglandyn regulujących ciśnienie krwi, rytm pracy serca, funkcje wydzielnicze skóry czy poziom cholesterolu w krwi, bierze udział w utrzymaniu równowagi innych pierwiastków śladowych jak manganu, magnezu, selenu i miedzi, poprawia sprawność umysłową, utrzymuje odporność skóry na infekcje, wpływa na proces wzrostu, więc jest niezbędny do prawidłowego wytworzenia się narządów płodu w okresie ciąży. Znaczącym źródłem cynku są mięso zwierząt, ryby, ostrygi, jaja, drożdże piwne, warzywa, ziarna zbóż, pestki dyni, jajka, chude mleko, musztarda ziarnista.

Zwykle odpowiednia dieta uwzględniająca produkty bogate w cynk wystarcza do pokrycia zapotrzebowania organizmu na ten pierwiastek. Największymi jego wrogami są zaś: alkohol, palenie papierosów, cukier, otręby. 

Autor: Redakcja dziecko24.pl