Alergia krzyżowa, inaczej zwana towarzyszącą, to reakcja układu odpornościowego na pozornie bardzo różne alergeny, które nie mają ze sobą nic wspólnego, najczęściej wziewne i pokarmowe. Oblicza się, że około 30-50% osób cierpiących na pyłkowicę (czyli uczulonych na pyłki), ujawnia jednoczesną nadwrażliwość na określone pokarmy.

Dlaczego się tak dzieje? Ponieważ występuje podobieństwo strukturalne epitopów alergenów pokarmowych i wziewnych. W mniej zawiłym języku oznacza to, że cząsteczki pewnych pokarmów i pyłków mają podobną budowę chemiczną - fragmenty ich aminokwasów są niemal identyczne.

W praktyce można to przedstawić za pomocą prostego przykładu: osoby chore na alergię krzyżową w czasie pylenia się brzozy odczują dodatkowe dolegliwości, jeśli zjedzą jabłko czy skosztują potrawy doprawianej curry, ponieważ cząsteczki aminokwasów brzozy, jabłka, curry mają bardzo podobną strukturę i powodują równoczesną odpowiedź układu odpornościowego.

Objawy alergii krzyżowej mogą dotyczyć układu oddechowego (katar sienny, kaszel, zapalenia oskrzeli, duszności), układu pokarmowego (bóle brzucha, wzdęcia, biegunki, mdłości), skóry (zaczerwienienia, wysypki, atopowe zapalenia skóry) oraz ogólnego osłabienia organizmu, kłopotów z koncentracją, zawrotów głowy itp. Współwystąpienie dwóch alergenów: wziewnego i pokarmowego potęguje objawy i może prowadzić do powstania astmy, a nawet wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego.

Osoby, u których wykryto występowanie alergii krzyżowej, często skarżą się na pieczenie ust, swędzenie podniebienia, puchnięcie jamy ustnej w trakcie lub po spożyciu określonego produktu. Alergolodzy określają to terminem zespołu alergii jamy ustnej (oral allergy syndrome). W większości przypadków wymienione objawy pojawiają się po około 15-30 minutach po spożyciu danej substancji. Uczulenie może jednak ujawnić się w inny sposób, na przykład problemami skórnymi lub oddechowymi.

Współzależności dotyczą kilku grup produktów. Przedstawiamy tylko najczęściej spotykane alergeny krzyżowe:

• Brzoza - jabłko, gruszka, czereśnia, kiwi, marchew, pomarańcza, mango, brzoskwinia, banan, pomidor, pieprz, curry;
• Bylica - marchew, seler, pietruszka, szczypiorek, ziarno słonecznika, rumianek;
• Leszczyna - orzechy;
• Trawy/zboża - mąka żytnia, fasola, jabłko, arbuz, kiwi, pomidor, pomarańcza, seler;
• Kurz domowy - ślimaki, krewetki.

Poza alergenami wziewnymi specjaliści wyodrębnili jeszcze inne alergeny działające krzyżowo, na przykład:

• Alergeny zwierzęce – jajo i mięso kury, mleko i wołowina;
• Sierść kota – wieprzowina;
• Do najciekawszych należy tak zwany zespół lateksowo-owocowy, charakteryzujący się tym, że osoby uczulone na gumę-lateks reagują alergicznie także na niektóre owoce, a więc w uproszczeniu wyglądałoby to następująco: lateks – banan, kiwi, awokado.

Alergie krzyżowe są niezwykle trudne do wykrycia u małych dzieci. Objawy tak bardzo różnią się, że trudno jest je jednoznacznie zaklasyfikować jako alergię wziewno-pokarmową. Wskazówką może być fakt sezonowego ich występowania oraz zanik dolegliwości w przypadku eliminacji alergenów.

Alergolodzy często proponują rodzicom prowadzenie specjalnych kalendarzyków, w których należy odnotowywać terminy pylenia poszczególnych roślin oraz reakcje malucha na poszczególne substancje. W ten sposób zebrany materiał bardzo pomaga w zdiagnozowaniu alergii krzyżowych.

Leczenie polega przede wszystkim na unikaniu alergenów oraz systematycznym przyjmowaniu leków zaleconych przez specjalistów.

W celu wykrycia, na które substancje reaguje układ immunologiczny, należy także wykonać testy z krwi, a u starszych dzieci testy skórne. Jednocześnie trzeba zrobić również badania z wykorzystaniem testów rekombinowanych i nowoczesnych technik diagnostycznych, takich jak: immunobloting czy test zahamowania RAST.


Autor: Redakcja dziecko24.pl