Ćwiczenia usprawniające mowę
możemy prowadzić już z 2 - 3 letnim dzieckiem ale w formie zabawy,
która zwiększa w miarę upływu czasu swój stopień trudności.
Na początku warto z dzieckiem
poćwiczyć oddech. Podstawowym celem tych ćwiczeń jest nauczenie
różnicowania fazy wdechowej i wydechowej, jak również przedłużania
fazy wydechowej. Interesującymi zabawami wspomagającymi wytworzenie
się właściwego toru oddechowego są zabawy ze słomką poprzez
dmuchanie na kłębek waty lub puszczanie baniek mydlanych.
Przykładem innych zabaw oddechowych może być także:
Przykładem innych zabaw oddechowych może być także:
- dmuchanie i chuchanie: na skrawki papieru, piórko, wiatraczek, zdmuchiwanie płomieni świec, wydmuchiwanie baniek mydlanych, nadmuchiwanie balonika itp.,
- ziewanie i śmiech oraz energicznie wypowiadanie szeptem stuk-puk, tika-tak, itp.,
- powolne i długie wydmuchiwanie powietrza przez usta np. naśladowanie węża sss.
Ponieważ prawidłowe wymawianie wszystkich głosek zależne jest od sprawnego działania narządów mowy bardzo ważne są zabawy, których celem jest podniesienie sprawności ruchomych narządów mowy. Do ćwiczeń narządów mowy zaliczamy: ćwiczenia żuchwy, języka, warg oraz podniebienia miękkiego. Początkowo przeprowadza się ćwiczenia pojedynczych narządów, a dopiero, gdy dzieci opanują te umiejętności, można przejść do ćwiczeń koordynujących ruchy dwóch narządów.
Przykładowe zabawy usprawniające narządy mowy to:
- szerokie otwieranie i zamykanie ust, ziewanie, cmokanie, dmuchanie, nadymanie policzków, parskanie wargami, mlaskanie,
- naśladowanie żucia, poruszanie żuchwą w różnych kierunkach,
- unoszenie języka w kierunku nosa, liczenie zębów, oblizywanie warg, mlaskanie,
- chuchanie, chrząkanie, dmuchanie, naśladowanie kaszlu, płukanie gardła,
- posyłanie całusków,
- naśladowanie różnych zwierząt: robienie dzióbka ptaszka, rybki, zmęczonego pieska, jadącego konia, itp.,
- oblizywanie talerza, lizanie lizaka,
- chwytanie z talerza ustami chrupków, paluszków itp.,
- dotykanie czubkiem języka do kącika ust lub podnoszenie języka do nosa,
- zlizywanie z podniebienia kawałka chrupka lub opłatka.
Przyczyną wadliwej artykulacji wielu dźwięków mowy jest niska sprawność ruchowa narządów mowy, co spowodowane jest m.in.: nieprawidłową budową tych narządów, wadami zgryzu, skróconym wędzidełkiem, złymi nawykami środowiskowymi, upośledzeniem umysłowym. Już od urodzenia dziecko ćwiczy swe narządy mowne, czy to podczas ssania, połykania czy żucia. Wymawianie każdej głoski wymaga innego ułożenia narządu artykulacyjnego i innej pracy mięśni.
Ćwiczenia artykulacyjne mają na celu wypracowanie zręcznych i celowych ruchów języka, warg i podniebienia. Dziecko musi mieć wyczucie danego ruchu i położenia poszczególnych narządów mowy. Zabawy i ćwiczenia usprawniające motorykę narządów mownych przeprowadza się w następujących seriach: ćwiczenia warg, ćwiczenia języka, ćwiczenia szczęki dolnej, ćwiczenia podniebienia.
Ćwiczenia te powinniśmy
wykorzystywać także w przypadku kiedy wymowa naszego dziecka
odbiega od normy fonetycznej. Przy wykonywaniu takich ćwiczeń
wskazane jest wykorzystanie lustra. Dzięki niemu dziecko może
zaobserwować wzór prawidłowego ułożenia narządów artykulacyjnych, a
później go naśladować i wykonać samodzielnie.
