dziecko24.pl - porady pediatryczne online

Czym są alergie?

Alergia to nadmierna reakcja części układu odpornościowego organizmu – złożonej sieci wyspecjalizowanych komórek i tkanek, który normalnie chroni organizm przed obcymi substancjami.

W przypadku osób uczulonych, układ odpornościowy organizmu mylnie interpretuje bodźce nieszkodliwe jako obce lub potencjalnie groźne. W rezultacie, układ odpornościowy wytwarza takie substancje jak przeciwciała z klasy IgE oraz histaminę, które ulegają uwolnieniu do krążącej krwi, gdzie mają za zadanie zwalczać te obce lub potencjalnie niebezpieczne substancje. Powoduje to powstanie reakcji zapalnej w różnych częściach ciała, i pojawienie się objawów alergii.
Przykładami narządów, w których może dochodzić do reakcji alergicznej są oczy, nos, skóra, płuca oraz układ pokarmowy.

Substancje „wyzwalające” reakcję uczuleniową układu odpornościowego noszą nazwę alergenów.

Często spotykanymi przykładami alergenów są:

• składniki pokarmowe (w szczególności mleko, jaja, orzechy, soja, pszenica, jagody, ryby i skorupiaki),
• jady niektórych owadów (np. os i pszczół),
• pyłki drzew i roślin zielnych (takich jak krostawiec (ambrozja) i trawy),
• sierść zwierząt (psów, kotów, koni, królików, świnek morskich, itp.),
• roztocza,
• zarodniki pleśni,
• określone związki chemiczne (np. dym papierosowy),
• oraz pewne leki, w szczególności antybiotyki.

Alergie występują bardzo powszechnie i mają tendencję do występowania rodzinnego. Często mają związek z chorobami skórnymi noszącymi nazwę egzemy, oraz chorobami płuc, noszącymi nazwę astmy.


Objawy i oznaki

Alergie mogą powodować wiele różnych objawów, zależnie od wieku dziecka oraz docelowego organu, w którym ujawnia się reakcja alergiczna. Reakcja alergiczna może dotyczyć skóry, powodując wysypkę. Pokrzywka jest pospolitą wysypką alergiczną, mającą postać swędzących, wypukłych, czerwonych plam.

Alergie układu trawiennego mogą wywoływać nudności, wymioty, biegunkę oraz skurcze żołądka. Niemowlęta i małe dzieci mogą reagować kapryszeniem, rozdrażnieniem lub częstym płaczem.

Najczęstsze są alergie dotyczące nosa. Są one zwykle związane z alergenami wdychanymi wraz z powietrzem (wziewnymi). Alergie nosowe, noszące nazwę kataru siennego lub alergicznego nieżytu nosa, mogą powodować zablokowanie nosa lub silny katar, kichanie, zaczerwienienie oczu i łzawienie oraz kaszel.

Małe dzieci cierpiące na alergię mogą prezentować objawy astmy, powodującej szybkie i płytkie oddychanie, świszczący oddech (świst słyszalny przy wydechu) oraz suchy kaszel.

Przykłady reakcji alergicznych:


Powikłania

W sporadycznych przypadkach reakcja alergiczna może zagrażać życiu dziecka – reakcja taka nosi nazwę anafilaksji. Reakcja anafilaktyczna może być bardzo silna i wystąpić bardzo szybko, i zwykle obejmuje więcej niż jedną część ciała. Jeśli natychmiast nie zostanie podjęte leczenie, stan taki może zagrażać życiu dziecka.

Pierwszymi objawami są zwykle swędzenie i uczucie palenia lub mrowienia w ustach, na wargach i w gardle. Poza tym, może wystąpić opuchnięcie wokół oczu, ust i warg, po czym zwykle występuje uogólniona wysypka w postaci pokrzywki. Błony śluzowe w ustach i gardle mogą ulegać obrzękowi, więc u osoby dotkniętej tą reakcją mogą występować trudności z przełykaniem i oddychaniem. Anafilaksja może także zaburzać krążenie krwi. Skóra staje się blada, zimna i występuje na nią pot. Wzrasta tętno wraz ze spadkiem ciśnienia krwi. Pojawia się niebezpieczeństwo omdlenia. Innymi objawami anafilaksji są: ból brzucha, wymioty, biegunka, skurcze oraz silne uczucie zmęczenia.


Leczenie / Co należy zrobić

Jeśli podejrzewasz, że Twoje dziecko może być chore na alergię, porozmawiaj z lekarzem, który będzie w stanie potwierdzić lub wykluczyć tę diagnozę badając dziecko oraz dokonując przeglądu występujących objawów oraz danych z wywiadu medycznego.

W niektórych przypadkach, lekarz może zlecić wykonanie badań krwi lub testów skórnych, aby postawić diagnozę alergii. Czasami badaniami takimi zajmują się wyspecjalizowani lekarze - alergolodzy.

---

---

Jeśli występują oznaki astmy, odpowiednim może być także przeprowadzenie badań czynnościowych płuc.

Najlepszą terapią alergii jest unikanie tych czynników, na które dziecko jest uczulone. Czasami nie jest możliwe całkowite wyeliminowanie alergenów, lecz możliwe jest podjęcie pewnych działań mających na celu ograniczenie ekspozycji dziecka na ich działanie (patrz: Zapobieganie, poniżej).

Jeśli, pomimo podjęcia takich kroków, objawy utrzymują się, dostępne są różne leki przeciw alergii. Na przykład, leki przeciwhistaminowe blokują wydzielanie histaminy przez układ odpornościowy do krwi, powodując zahamowanie reakcji alergicznej lub jej spowolnienie. Steroidy służą ograniczeniu stanu zapalnego powodowanego przez reakcję odpornościową. Leki te mogą mieć postać sprayów do nosa, kropli do oczu, oraz płynów i tabletek do stosowania doustnego. Niektórym osobom uczulonym pomagają zastrzyki z niewielkich ilości alergenu (odczulanie). Działanie takie prowadzi do powstawania przeciwciał przeciw takim alergenom, zapobiegając rozwojowi silnych reakcji alergicznych w przyszłości.

Dzieci, u których wystąpiła już reakcja anafilaktyczna lub silna reakcja uczuleniowa powinny mieć przy sobie dawkę epinefryny, którą będą sobie mogły same, lub z pomocą innej osoby, wstrzyknąć w razie wystąpienia reakcji alergicznej.

---

---

Epinefryna jest hormonem pomagającym w rozszerzeniu dróg oddechowych i ułatwiającym oddychanie. Hormon ten podnosi także ciśnienie krwi i ogranicza reakcję alergiczną. Za każdym razem, kiedy lek ten zostanie użyty, dziecko musi niezwłocznie zostać przetransportowane na oddział medycyny ratunkowej.


Zapobieganie

Jeśli nie jest możliwe całkowite uniknięcie kontaktu z substancją, na którą uczulone jest dziecko, ważnym jest ograniczenie takiej ekspozycji do minimum. W przypadku stwierdzonej alergii na roztocza, z sypialni dziecka należy usunąć dywany i wykładziny, zasłony oraz pluszowe zabawki. Należy zastosować specjalne, przeciwalergiczne powleczenia na poduszki i materac. Zabawki należy zamykać w szafkach, aby nie gromadził się na nich kurz. Należy regularnie sprzątać dom.

Dzieci uczulone na psy i koty nie mogą mieszkać z nimi pod jednym dachem. Poza tym, należy pilnować, aby dziecko nie miało kontaktu z takimi zwierzętami podczas odwiedzin u znajomych i rodziny.

Należy przekazać krewnym, znajomym, a także nauczycielom w szkole informację o wszelkich składnikach pokarmowych, na które uczulone jest dziecko. Jest to szczególnie istotne, jeśli uczulenie dotyczy orzeszków ziemnych.

Dzieci uczulone na pyłki roślin nie powinny w okresie pylenia spać przy otwartym oknie. W okresie pylenia pomocne może być korzystanie z klimatyzacji. Przed pójściem spać dziecko powinno wziąć prysznic i umyć głowę, aby spłukać z ciała możliwie jak najwięcej pyłków.

Wszystkie dzieci cierpiące na uczulenia należy chronić przed dymem papierosowym, który nasila objawy alergii. Nie należy wprowadzać dziecka do miejsc publicznych, w których dozwolone jest palenie.