dziecko24.pl - porady pediatryczne online

Czym jest moczenie nocne?

Moczenie nocne, nazywane także nocnym mimowolnym oddawaniem moczu, jest problemem dotyczącym kontroli nad pęcherzem moczowym, prowadzącym do oddawania moczu przez dziecko podczas snu.

Zjawisko to jest normalne w przypadku niemowląt i małych dzieci, lecz staje się problemem medycznym, jeśli trwa w okresie, kiedy dziecko ma 5-6 lat, lub jeśli występuje u dziecka, które nie moczyło się w nocy przez pewien okres czasu, i ponownie zaczęło się moczyć.

Moczenie nocne może mieć różnorodne przyczyny:

• Organizmy niektórych dzieci wytwarzają tak wiele moczu w nocy, że pęcherz nie może go pomieścić. Tak dzieje się, gdy dziecko pije dużą ilość płynów przed snem.
• Przyczyną może być także niedostateczna produkcja hormonu antyduiretycznego (ADH), który reguluje produkcję moczu w nerkach w okresie nocnym. U dzieci z niskim poziomem ADH wytwarzane jest zbyt wiele moczu.
• U innych dzieci przyczyną może być zbyt mały pęcherz, niezdolny do pomieszczenia normalnej objętości moczu.
• Wiele dzieci moczących się w nocy zasypia bardzo głęboko, co powoduje, że nie odczuwają parcia i nie budzą się.
• Rzadziej, moczenie nocne może być powodowane przez infekcję dróg moczowych lub inną chorobę, taką jak cukrzyca. Moczenie nocne może być powodowane defektami anatomicznymi (kształtem i ułożeniem) układu moczowego lub problemem tkwiącym w centralnym układzie nerwowym (mózgu i rdzeniu kręgowym).
• Czasami do powtórnego wystąpienia moczenia nocnego u dzieci, u których problem ten przestał już występować, dochodzi pod wpływem stresu spowodowanego rozwodem rodziców, zmianą szkoły, lub narodzinami nowego rodzeństwa.

Podobnie jak w przypadku innych przełomowych momentów w rozwoju, dzieci uzyskują kontrolę nad pełnym pęcherzem w różnym wieku. Szacuje się, że około 10-20% wszystkich 5-6-latków moczy się w nocy.

Przydarza się to częściej chłopcom niż dziewczynkom, i problem ma tendencję do występowania rodzinnego.
Jeśli dziecko nigdy nie przestało moczyć się w nocy, stan taki nosi nazwę enurezy pierwotnej. To najpospolitsza forma moczenia nocnego. W przypadku enurezy wtórnej, dziecko które nie moczyło się w nocy przez co najmniej sześć miesięcy znów zaczyna się moczyć. Enureza wtórna może być oznaką problemu natury medycznej lub napięcia emocjonalnego.


Objawy i oznaki

Jedynym objawem moczenia nocnego jest niekontrolowane oddawanie moczu w ciągu nocy, przez sen.

Większość dzieci moczących się w nocy nie moczy się w ciągu dnia. Niektóre dzieci odczuwają nagle silną potrzebę oddania moczu w ciągu dnia i mają trudności z powstrzymaniem się przez choćby chwilę. Może to być oznaka niemożności utrzymania normalnej objętości moczu.

Enurezie wtórnej związanej z problemem natury medycznej mogą towarzyszyć inne objawy. Jeśli dziecko nie trzyma moczu i narzeka na ból lub pieczenie podczas oddawania moczu, lub musi bardzo często oddawać mocz, należy podejrzewać infekcję układu moczowego.

Jeśli dziecko pije i je więcej niż zwykle, a jednocześnie traci na wadze i często oddaje mocz, mogą to być oznaki wskazujące na cukrzycę.


Powikłania

Enureza pierwotna zwykle nie jest związana z żadnymi powikłaniami, poza możliwą niską samooceną, a także zahamowaniem społecznym i emocjonalnym.

Powikłania mogą być związane z problemami medycznymi leżącymi u podstaw enurezy wtórnej.


Leczenie / Co należy zrobić

Nie oczekuj, że Twoje dziecko przestanie na dobre moczyć się w nocy przed osiągnięciem wieku 5-6 lat. Większość dzieci moczących się w nocy wyrasta z tego, bez żadnej konkretnej terapii.

Ważnym jest, aby nie karać dziecka za moczenie w nocy; to kwestia rozwojowa, i Twoje dziecko nie ma jeszcze kontroli nad swoim pęcherzem w ciągu nocy.

Jeśli moczenie nocne nadal występuje, gdy dziecko ma 6-7 lat, należy poszukać odpowiedniej terapii. Moczenie nocne może być zawstydzające, jeśli dziecko zaczyna prosić o możliwość spędzenia nocy w domu kolegi/koleżanki. Omów ten problem ze swoim lekarzem.

Lekarz zbada próbkę moczu, aby wykluczyć infekcję dróg moczowych i inne problemy, a następnie omówi z Tobą dostępne opcje leczenia.

Leczenie moczenia nocnego powodowanego przez problem natury medycznej zależy od dokładnej przyczyny. Jeśli u Twojego dziecka nie występuje problem medyczny, lecz w dalszym ciągu moczy się w nocy, dostępnych jest kilka opcji leczenia.

Terapia motywacyjna lub behawioralna może pomóc w wytrenowaniu dziecka tak, aby nie moczyło się w nocy. Zacznij od ograniczenia ilości płynów wypijanych przed snem i upewnij się, że tuż przed położeniem się spać, dziecko skorzysta z toalety. Pomóż dziecku zmieniać zmoczoną pościel. Dla niektórych dzieci pomocnym jest alarm.

Urządzenie to, umocowane do piżamy lub prześcieradła, zostaje uruchomione w chwili, kiedy dziecko zaczyna oddawać mocz. Pomaga ono w wytrenowaniu u dziecka odruchu obudzenia się, zanim pęcherz ulegnie całkowitemu opróżnieniu. Alarm ten nie jest skuteczny w odniesieniu do wszystkich dzieci. Jeśli Twoje dziecko nie będzie się budziło samodzielnie w okresie pierwszych 2-3 tygodni stosowania alarmu, należy zapewnić mu pomoc. Wstań, gdy rozlegnie się alarm, obudź dziecko i niech ono wyłączy alarm. Następnie zabierz dziecko do toalety, aby do końca oddało mocz. Alarm można połączyć z prowadzeniem przez dziecko dzienniczka lub karty, na której nalepkami oznaczać będzie noce „suche” i „mokre”.

Inną opcją leczenia jest podanie dziecku leku, który podnosi ilość hormonu antydiuretycznego, ADH. Lek ten, noszący nazwę desmopresyny, jest syntetycznym środkiem działającym w taki sam sposób, jak ADH. Dziecko zażywa dawkę leku – w postaci tabletki lub sprayu do nosa - wieczorem, a środek działa w okresie nocnym hamując produkcję moczu. Lek ten jest skuteczny u wielu dzieci, a efekty jego działania trwają do 3 miesięcy, nawet po przerwaniu terapii. Jeśli moczenie nocne powróci, można zastosować kolejną serię leku. Jeśli lek nie przyniesie oczekiwanych skutków, można odczekać 3-6 miesięcy i spróbować jeszcze raz.

Nawet jeśli moczenie nocne oznacza wiele dodatkowego prania, należy unikać stosowania pieluch u dzieci starszych niż 6-7 lat. Pielucha może być przydatnym rozwiązaniem tymczasowym, jeśli dziecko nocuje poza domem, lub jedzie na wakacje do miejsca, w którym możliwości korzystania z łazienki są ograniczone.

Ważnym jest, aby okazać dziecku zrozumienie i nie mieć pretensji o moczenie nocne. Dziecko nie ma kontroli nad oddawaniem moczu, a pretensje jedynie pogłębiają problem. Dziecko wymaga wsparcia i zapewnienia, że jest to powszechny problem dotyczący wielu dzieci.

Jeśli Tobie także przydarzało się moczenie nocne w dzieciństwie, opowiedz o tym dziecku, aby ograniczyć jego uczucie wstydu. W przypadku wielu dzieci, szczególnie tych, u których moczenie nocne stanowi problem rodzinny, po prostu musi upłynąć odpowiednio wiele czasu, zanim organizm nabędzie umiejętność kontrolowania oddawania moczu w nocy.


Zapobieganie

Dzieci mające tendencję do moczenia nocnego powinny unikać picia zbyt dużej ilości płynów późno wieczorem.

Naucz swoje dziecko, aby trzymało mocz dłużej w ciągu dnia. Dzięki temu prawdopodobnie powiększy się pojemność pęcherza moczowego, co przyniesie skutki także w nocy.

Przypominaj dziecku, aby tuż przed położeniem się spać skorzystało z toalety i opróżniło pęcherz moczowy.

Dziecko korzystające z alarmu należy nauczyć, jak działa to urządzenie. Nocna lampka ułatwi dziecku przebudzenie, gdy rozlegnie się alarm.