dziecko24.pl - porady pediatryczne online

Czym jest celiakia?

Celiakia (nazywana także nietolerancją glutenu) jest problemem trawiennym dotyczącym jelita cienkiego, powodowanym przez gluten – białko znajdujące się w pszenicy i innych zbożach, takich jak żyto, jęczmień i owies.

Nadwrażliwość lub nietolerancja glutenu wywołuje stan zapalny śluzówki wyściełającej jelito. Prowadzi to do uszkodzenia śluzówki i upośledzenia jej czynności, co oznacza, że substancje odżywcze nie są dobrze wchłaniane. To, z kolei, prowadzi do niedoboru substancji odżywczych i niedożywienia.
Pszenica jest składnikiem wielu pospolitych produktów spożywczych, włącznie z chlebem i makaronem, a celiakia może dotykać 4 na każde 500 osób. Przyczyny tej choroby są nieznane, lecz ma ona charakter rodzinny, więc odgrywają w niej rolę czynniki dziedziczne.


Objawy i oznaki

Objawy celiakii zwykle pojawiają się we wczesnym dzieciństwie, lecz mogą wtedy przypominać inne choroby, więc często choroba ta pozostaje nierozpoznana.

Pierwsze objawy mogą wystąpić, gdy dziecko zacznie spożywać stałe pokarmy zawierające pszenicę.

Dziecko może:

• nie przybierać na wadze,
• mieć nieregularne stolce a nawet biegunkę,
• ból brzucha
• i bladą skórę w wyniku anemii.

Objawy zwykle pojawiają się stopniowo i nie muszą mieć dramatycznego charakteru. Jeśli choroba pozostanie niewykryta i nieleczona, dziecko traci na wadze, pojawia się wzdęty brzuch, staje się ogólnie osłabione i apatyczne. Nasilenie objawów może być różne u różnych dzieci. Niektóre osoby pozostają niezdiagnozowane aż do wieku dojrzewania i dorosłości.


Powikłania

Najczęstszym powikłaniem towarzyszącym celiakii jest zaburzenie wchłaniania, co oznacza, że jelito nie jest w stanie normalnie wchłaniać składników odżywczych. Dzieje się tak, gdy uszkodzeniu ulegnie błona śluzowa jelita i przestaną działać niewielkie wypustki (kosmki) odpowiedzialne za wchłanianie składników odżywczych. Gdy zaburzenie wchłaniania trwa przez dłuższy czas, prowadzi do spadku wagi ciała, słabego wzrostu, anemii i niedoboru witamin.


Leczenie / Co należy zrobić

Jeśli podejrzewasz celiakię u swojego dziecka, skontaktuj się z lekarzem. Aby zdiagnozować celiakię, lekarz może najpierw zlecić wykonanie badań krwi, aby przekonać się, czy znajdują się w niej przeciwciała przeciw glutenowi. Aby potwierdzić diagnozę, konieczne jest pobranie próbki śluzówki z jelita cienkiego (biopsja). Zabieg ten wykonuje się umieszczając specjalną rurkę w jelicie (endoskop lub gastroskop). Badanie to zwykle wykonuje się w szpitalu, a podczas tej procedury dziecko znajduje się pod znieczuleniem ogólnym. Badania mikroskopowe są w stanie wykazać, czy dziecko choruje na celiakię, czy nie.

Leczenie celiakii obejmuje ścisłą dietę bezglutenową. Gdy jelito nie jest narażane na działanie glutenu, uszkodzona śluzówka ulega odbudowaniu i w ciągu kilku tygodni stan dziecka wyraźnie się poprawia.

W związku z tym, że gluten jest tak powszechnym składnikiem polskiej diety, zastosowanie diety bezglutenowej może być bardzo trudne. Wprowadzenie zmian w diecie ułatwi konsultacja z dietetykiem.

Na szczęście, istnieje wiele składników pokarmowych nie zawierających glutenu. Są wśród nich owoce, warzywa, mięso, ryż, ziemniaki i większość produktów mlecznych. Dodatkowo opracowanych zostało szereg produktów bezglutenowych, takich jak bezglutenowy chleb, krakersy, makaron i mąka.


Zapobieganie

Jeśli Twoje dziecko cierpi na celiakię, ważnym jest upewnienie się, że nie ma dostępu do glutenu. Sporządź listę produktów żywnościowych, które może jeść Twoje dziecko, a których musi unikać ze względu na zawarty w nich gluten.

Uważa się, że osoby z celiakią muszą unikać glutenu do końca życia.

Upewnij się, że wszystkie osoby, które mogą zaproponować jedzenie Twojemu dziecku, wiedzą o jego nietolerancji glutenu.

Starsze dzieci muszą zostać nauczone, aby odpowiedzialnie podchodziły do tego, co mogą, a czego nie mogą jeść.

Ważnym jest całkowite wyeliminowanie glutenu z diety. Spożycie jednego posiłku zawierającego gluten może spowodować gwałtowny powrót objawów, a powrót jelit do normy zajmie około 2 tygodnie.