dziecko24.pl - porady pediatryczne online

Czym jest zaparcie?

Zaparcie to termin, którym określa się zbyt małą ilość stolców. Wiąże się to z tak silnym stwardnieniem stolca, że jego przemieszczenie przez jelito i wydalenie jest trudnym zadaniem.

To, ile razy człowiek oddaje stolec i jak często zależy od danej osoby. Jedno dziecko może wydalać jeden twardy stolec dziennie i nadal cierpieć na zaparcie, podczas gdy inne dziecko może, pomimo normalnego karmienia, oddawać jedynie dwa lub trzy stolce na tydzień i nie cierpieć na zaparcie. U niektórych niemowląt odstępy pomiędzy oddawaniem stolca trwają kilka dni, a nie cierpią one na zaparcie.
Dlaczego u niektórych dzieci występują zaparcia?

Picie zbyt małej ilości płynów, dieta zbyt uboga w błonnik, spożywanie zbyt wielu potraw wywołujących zaparcia (np.: bananów, białego ryżu, sera) lub picie zbyt dużej ilości mleka, może prowadzić do zaparcia.

Niedostateczna aktywność fizyczna także może prowadzić do zaparcia, podobnie jak krótkotrwała choroba. Rzadko, zaparcie może być skutkiem problemów medycznych związanych z jelitem lub układem nerwowym.

Zaparcie może stanowić jednorazowy przypadek lub powtarzający się problem. Jeśli dziecko przez dłuższy czas nie oddaje stolca, może on stać się bardzo twardy i duży. Wydalenie takiego stolca może być bolesne dla dziecka i może powodować uszkodzenia i małe pęknięcia odbytu, przez który stolec wydostaje się na zewnątrz.

Rozszerzeniu ulegają ściany jelita, więc zanim dziecko znów poczuje konieczność pójścia do toalety, może upłynąć dłuższy czas. Sytuacja taka może się powtarzać. Jedno bolesne oddanie stolca może powodować, że dziecko nie będzie chciało znów iść do toalety. Wstrzymywanie może prowadzić do uformowania kolejnego dużego stolca, który znów spowoduje nowe uszkodzenia i pęknięcia, więcej bólu, i tak w kółko.



Objawy i oznaki

Najczęstszymi objawami zaparcia są: zbyt mała częstotliwość oddawanych stolców i ból brzucha. Dziecko zwykle odczuwa ściskający ból brzucha. Ból ten pojawia się i znika. Możliwy jest także ciągły ból całego brzucha.

Inne objawy to rozdrażnienie, małe, twarde stolce trudne do wydalenia, stała potrzeba oddania stolca i utrata apetytu. Ślady stolca na bieliźnie (brudzenie) niemal zawsze są wynikiem zaparcia i wstrzymywania oddawania stolca przez dłuższy czas.

Kiedy odbytnica jest wypełniona, pęcherz moczowy nie ma miejsca, aby się normalnie rozszerzać. Prowadzi to do częstego oddawania moczu, a także popuszczania w majtki. Trwające długo zaparcie może prowadzić do nudności i wymiotów.


Powikłania

Zaparcie nie jest niebezpieczne dla dziecka, lecz powoduje ogromny dyskomfort. Jeśli dziecko oddaje twarde stolce, może to powodować bolesne pęknięcia i powstawanie szczelin w okolicy odbytu. Pęknięcia takie mogą łatwo krwawić podczas oddawania stolca.


Leczenie / Co należy zrobić

Jeśli Twoje dziecko cierpi na silny ból brzucha z niewiadomej przyczyny lub ból ten trwa dłużej niż kilka godzin, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.

Jeśli wiesz na pewno, że Twoje dziecko oddaje nieregularnie twarde stolce, postaraj się zmienić jego dietę. Włącz do diety pokarmy zawierające dużą ilość błonnika, takie jak owoce (ze skórką), warzywa oraz pełnoziarniste pieczywo i płatki.

Upewnij się, że Twoje dziecko pije dużo wody i innych płynów, lecz niezbyt dużo mleka. Pomocnym może być sok śliwkowy lub jabłkowy.

Zwiększ ilość ćwiczeń fizycznych wykonywanych codziennie przez Twoje dziecko.

Zachęć także do regularnego korzystania z toalety o określonej porze dnia.

Ciepła kąpiel pomaga rozluźnić mięśnie i przynosi ulgę w bólu, dzięki czemu dziecku będzie łatwiej oddać stolec.

Jeśli działania takie nie przyniosą poprawy, porozmawiaj z lekarzem. Lekarz może zalecić dziecku stosowanie przez kilka dni środa zmiękczającego stolec lub środka przeczyszczającego (lub obu), aż oddawanie stolca stanie się bardziej regularne a same stolce mniej twarde. Niektóre dzieci będą musiały stosować tego typu środki przez okres miesiąca lub dłużej, aby zapobiec kolejnym zaparciom.

Nie podawaj dziecku stałych dawek leków przeczyszczających ani nie podawaj czopków lub wlewów doodbytniczych przed uprzednim skonsultowaniem się z lekarzem.

Jeśli dziecko brudzi bieliznę, ważnym jest aby go za to nie karcić, ponieważ doprowadzi to do obniżenia jego poczucia własnej wartości. W większości przypadków, brudzenie jest wynikiem zaparcia i dziecko nic nie może na to poradzić.

W przypadkach bardzo opornych zaparć u dzieci, czasami koniecznym jest hospitalizacja, aby całkowicie opróżnić jelito.


Zapobieganie

Zachęć dziecko do picia wystarczającej ilości płynów.

Zapewnij dziecku dietę bogatą w błonnik, obejmującą owoce, warzywa i pełnie ziarno.

Unikaj nadmiernego spożycia mleka; dzieci w wieku ponad 2 lat nie wymagają więcej niż pół litra mleka dziennie.

Nie pozwól dziecku na jedzenie zbyt dużej ilości lodów, sera lub jogurtów.

Zachęć dziecko do codziennej aktywności fizycznej, i nie pozwól, aby spędzało zbyt wiele czasu przed telewizorem lub komputerem.

Przekaż dziecku dobre nawyki toaletowe. Po posiłkach, z żołądka do jelita przekazywany jest sygnał nerwowy dotyczący wypróżnienia. Wykorzystaj ten fakt, zachęcając dziecko do skorzystania z toalety w 10 do 15 minut po śniadaniu i kolacji.

W przypadku mniejszych dzieci korzystających z toalety, zapewnij podparcie pod nogi. Możliwość oparcia nóg ułatwi dziecku wypchnięcie stolca.

Podczas uczenia korzystania z toalety, dziecko może przeglądać książeczki lub słuchać muzyki, aby nie poczuło się znużone.

Po udanym wypróżnieniu osoba dorosła powinna przyjrzeć się stolcowi przed jego spłukaniem. Jeśli jest twardy, należy zwiększyć ilość płynów i błonnika w diecie, zgodnie z tym, co opisano powyżej.


Pomoce użyteczne w nauce
korzystania z toalety