dziecko24.pl - porady pediatryczne online

Czym jest ból głowy?

Ból głowy lub tętniący ból głowy to częsty objaw występujący u dzieci i młodych ludzi, i może mieć wiele przyczyn. Ból głowy może towarzyszyć wielu pospolitym infekcjom: przeziębieniu, grypie i zapaleniu zatok. Często towarzyszy objawom ze strony górnych dróg oddechowych, takim jak zatkany nos i katar, kichanie i ból gardła.
Przyczyną bólu głowy mogą być rzadsze, lecz groźniejsze infekcje, takie jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Wtedy ból głowy zwykle towarzyszy gorączce, nudnościom i wymiotom.

Uraz głowy jest inną poważną przyczyną bólu głowy, a wymioty występujące po urazie głowy są ważnym objawem, którego nie wolno lekceważyć.

Ból głowy może się także pojawić u dzieci nadwrażliwych, emocjonalnych, zestresowanych, uczulonych lub mających kłopoty z widzeniem.

Częste są powtarzające się lub nawrotowe bóle głowy, dotykające 5-10 % wszystkich dzieci w wieku szkolnym. Nawracające bóle głowy mogą być objawem alergii, przewlekłych infekcji, a rzadko także poważnych problemów z mózgiem i rdzeniem kręgowym. Jednakże, dwoma najczęściej występującymi typami nawrotowych bólów głowy u dzieci są: migrena i napięciowy ból głowy.


Migrena: przyczyny, objawy i oznaki

Migrena jest częstą przyczyną nawrotowych bólów głowy u dzieci. Dokładne przyczyny migreny nie są znane, lecz uważa się, że ból związany jest z obrzękiem naczyń krwionośnych i nerwów w mózgu. Ataki migreny mogą zaczynać się od razu bólem głowy, lub może je poprzedzać faza ostrzegawcza nosząca nazwę aury. W okresie aury dziecko może widzieć migocące światło, czuć zawroty głowy, być nadwrażliwe na dźwięki i/lub odczuwać mrowienie rąk. Sporadycznie dziecko może mieć odczucie, jakby nie było w stanie poruszać którąś z części ciała. Po okresie aury następuje ból głowy, który ma tendencję do pulsowania.

Umiejscowienie bólu jest różne: niektóre dzieci doświadczają bólu w jednym miejscu, na przykład na czole, w skroni lub z tyłu głowy, podczas gdy u innych ból obejmuje całą głowę.

Ból może być umiarkowany, lecz może także być tak intensywny, że zmusi dziecko do przerwania normalnych zajęć. Zwykle dziecko będzie chciało iść spać lub leżeć w ciemnym, cichym pokoju, gdyż w tym czasie jest zwykle bardziej wrażliwe na światło, ruch i dźwięk.

Migrenie często towarzyszą nudności i wymioty, a czasami biegunka, pragnienie lub potliwość.

Atak mogą trwać od około 30 minut do wielu godzin, a nawet utrzymywać się przez dzień lub dłużej. Częstotliwość występowania ataków jest różna – od jednego na kilka miesięcy do wielu na tydzień.

Poza bólem głowy istnieją także inne formy migreny u dzieci. Niektóre migreny mogą mieć formę bólu brzucha, wymiotów lub zawrotów głowy. Objawom tym może towarzyszyć ból głowy, ale nie zawsze. Gdy ból głowy NIE występuje, postawienie trafnej diagnozy może być utrudnione.

Migrenę u dziecka może wywołać wiele różnych czynników. Najczęstszymi z nich są:

• brak snu lub zmiana zwyczajów w tym zakresie,
• opuszczenie lub opóźnienie spożywania posiłków (prowadzące do obniżenia stężenia cukru we krwi),
• odwodnienie
• oraz napięcie emocjonalne i stres.

U niektórych dzieci, migreny są wywoływane przez określone składniki pokarmowe, takie jak:

• czekolada,
• orzechy,
• pizza,
• jogurt,
• lody,
• kakao,
• owoce cytrusowe,
• przyprawy
• oraz MSG (glutaminian sodowy) (przyprawa stosowana w potrawach azjatyckich).

W przypadku młodych kobiet, z migreną mogą być związane czynniki hormonalne. Wtedy migrena pojawia się regularnie, w określonym momencie cyklu miesiączkowego.

Wśród dzieci poniżej 15 roku życia, migreny są równie często spotykane u chłopców, jak i u dziewcząt. U osób powyżej 15 roku życia, częściej narażone są dziewczęta.

Niektóre dzieci wyrastają z migreny, podczas gdy u innych ataki utrzymują się w dalszym ciągu.

Choć dokładne przyczyny nie są znane, migrena ma tendencję do występowania rodzinnego; około 70% dzieci cierpiących na migrenę ma w rodzinie osobę z migreną, najczęściej jest to matka.


Napięciowy ból głowy: przyczyny, objawy i oznaki

Napięciowe bóle głowy występują częściej niż migrena i stanowią najczęstszy powód nawrotowych bólów głowy u dzieci.

W przypadku napięciowych bólów głowy, ból jest zwykle odczuwany tak, jakby wokół głowy zaciskała się pętla. Ból jest stały i może trwać wiele godzin lub dni.

Napięciowe bóle głowy mogą być skutkiem fizycznego i emocjonalnego napięcia. Bólowi towarzyszy zwykle napięcie lub ból mięśni w obrębie szyi, ramion i twarzy, który może być wywoływany nieprawidłową postawą ciała, niedbałą pozycją siedzącą i długim korzystaniem z komputera lub gier telewizyjnych.

Napięcie psychiczne, np. będące skutkiem wygórowanych oczekiwań, trudności w nauce lub konfliktów w domu, może powodować stres i wyzwalać napięciowe bóle głowy.

Ból napięciowy rzadko zmusza dziecko do przerwania wykonywania codziennych zajęć.

Dodatkowo, nie występuje faza aury, a napięciowym bólom głowy rzadko towarzyszą nudności lub wymioty. Cechy te odróżniają napięciowe bóle głowy od migreny.

U niektórych dzieci występuje zarówno migrena, jak i napięciowe bóle głowy.


Leczenie / Co należy zrobić

Jeśli Twoje dziecko ma powtarzające się bóle głowy, należy zgłosić się z nim do lekarza w celu zdiagnozowania. Lekarz może skierować dziecko do specjalisty zajmującego się mózgiem (neurologa), który przeprowadzi szczegółowe badanie neurologiczne. Czasami koniecznym może być wykonanie badań obrazowych (np. tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego) mózgu dziecka. Badania tego typu wykonuje się w celu wykluczenia innych, rzadko występujących przyczyn bólów głowy.

Jeśli u Twojego dziecka postawiono diagnozę migreny, istnieje kilka rzeczy, które możesz zrobić, aby ograniczyć jego dyskomfort:

• Podczas ataku, postaraj się położyć dziecko w ciemnym i cichym pokoju.
• Podawaj mu dużo płynów do picia.
• Chłodny, wilgotny ręcznik na czole złagodzi ból.
• Ponieważ dzieciom w wieku szkolnym ataki mogą przydarzyć się w czasie zajęć szkolnych, nauczyciele powinni zostać poinformowani o tendencji dziecka do migreny. Dziecko powinno mieć w szkole miejsce, w którym może odpocząć aż do chwili ustania ataku. Nie odsyłanie dziecka do domu może pomóc zapobiec wielu nieobecnościom szkolnym spowodowanym migreną.
• Powszechnie stosowane leki przeciwbólowe, takie jak acetaminophen (paracetamol) lub ibuprofen, są zwykle w stanie zmniejszyć dyskomfort dziecka podczas ataku. Leki te są tym skuteczniejsze, im wcześniej zostaną podane w razie rozwijającego się ataku choroby. Jeśli pod wpływem tego typu lekarstw ból nie ustępuje, dostępne są leki na migrenę wydawane na receptę. Zapytaj o nie lekarza. Jeśli dziecko ma nudności i wymioty, lek można podać w postaci sprayu do nosa lub doodbytniczo.

Niektóre dzieci dobrze reagują na leczenie akupunkturą.

Jeśli dziecko często cierpi na ataki migreny, koniecznym może być codzienne przyjmowanie leków mających za zadanie zapobieganie atakom.

Jeśli ból głowy u dziecka trwa ponad 2 godziny pomimo zastosowania leku, lub jeśli towarzyszą mu zaburzenia wzroku, splątana mowa, zaburzenia równowagi lub trudności z poruszaniem którejkolwiek części ciała, możliwie jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.

Jeśli bólowi głowy towarzyszy gorączka, należy wziąć pod uwagę możliwość zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, i należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.


Zapobieganie

Ważną rolę w zapobieganiu bólom głowy odgrywa regularny sen oraz regularne odżywianie się. Twoje dziecko musi każdej nocy przesypiać odpowiednią ilość godzin. Także w weekendy powinno budzić się o tej samej porze.

Ważnym jest zachęcenie dziecka do jedzenia śniadania i zabierania drugiego śniadania do szkoły, a także na zajęcia pozaszkolne. Jeśli dziecko je dużo czekolady, postaraj się ją wyeliminować na jakiś okres czasu i zobacz, czy migrena nie ustąpi.

Regularna aktywność fizyczna i ćwiczenia są ważne, lecz musisz się upewnić, że dziecko ma zapewnioną odpowiednią ilość substancji odżywczych i płynów podczas aktywności fizycznej.

Załóż dzienniczek bólów głowy Twojego dziecka, gdzie będziesz notować czas ich występowania, długość trwania, wszelkie dodatkowe objawy, niedawno spożyte posiłki oraz potencjalne źródła napięcia. Dzięki temu możesz odkryć wzorzec i dowiedzieć się, co wywołuje ataki. Taki dzienniczek pomoże Tobie i lekarzowi dziecka w leczeniu i zapobieganiu bólom głowy.

W przypadku napięciowych bólów głowy, leki przeciwbólowe takie jak acetaminophen (paracetamol) i ibuprofen nie przynoszą zwykle oczekiwanej ulgi. W złagodzeniu bólu i zapobieganiu pomogą treningi relaksacyjne, masaż, terapia ciepłem i akupunktura.

Bierz pod uwagę psychologiczne przyczyny bólu głowy. Rozmawiaj z dzieckiem o jego problemach. Czasami dobrze jest skorzystać z pomocy specjalisty.

Przypominaj dziecku, że regularny sen i odżywianie się pomagają w zapobieganiu bólom głowy.

Jeśli Twoje dziecko uczestniczy w zajęciach wymagających wysokiego poziomu skupienia przez długi okres czasu, ważnym jest zaplanowanie przerw. Podczas takich przerw dziecko może skorzystać z wyuczonych technik relaksacyjnych.

W zapobieganie zaangażuj nauczyciela Twojego dziecka.

Dopilnuj, aby Twoje dziecko nosiło w poprawny sposób plecak z przyborami szkolnymi. Miejsce pracy w szkole i w domu powinno być tak urządzone, aby zapobiegać napięciom głowy i karku.