dziecko24.pl - porady pediatryczne online

Czym jest szkarlatyna?

Szkarlatyna jest częstą chorobą zakaźną u dzieci. Szkarlatyna, wywołana przez paciorkowca z grupy A (strep) jest infekcją gardła, której towarzyszy wysypka na całej powierzchni ciała. Bakterie infekują gardło i uwalniają toksynę (trującą substancję) wywołującą wysypkę. W rzadkich przypadkach, szkarlatyna może stanowić wynik infekcji skórnej (liszajca), powodowanej przez ten sam rodzaj bakterii.

---

---

Choć u wielu dzieci występują paciorkowcowe infekcje gardła, tylko u niewielkiej ich liczby dochodzi do rozwoju szkarlatyny. U większości dzieci z paciorkowcową infekcją gardła nie pojawia się wysypka. Jest to spowodowane tym, że jedynie określone grupy paciorkowców typu A wytwarzają toksynę odpowiedzialną za powstanie wysypki. W przeciwieństwie do pospolitego przekonania, infekcja ta nie jest poważniejsza, jeśli dochodzi do pojawienia się wysypki.

Infekcje paciorkowcowe zwykle przenoszą się drogą kropelkową, podczas kaszlu lub kichania, oraz na drodze bezpośredniego kontaktu z zainfekowanymi płynami fizjologicznymi, takimi jak ślina.

Czas od zakażenia do wystąpienia bólu gardła (okres inkubacji) wynosi mniej niż jeden tydzień. Wysypka pojawia się zwykle w drugim dniu infekcji gardła.

Niektóre osoby są przewlekłymi nosicielami paciorkowców, co oznacza, że bakterie te zawsze występują w ich gardle, lecz same nie zapadają na choroby przez nie powodowane. Nosiciele sporadycznie przenoszą infekcję na inne osoby.


Objawy i oznaki

Szkarlatyna zwykle zaczyna się od:

• bólu gardła,
• gorączki przekraczającej 38,5 stopni Celsjusza,
• bólu głowy
• oraz powiększonych węzłów chłonnych na szyi.

Migdałki znajdujące się w tylnej części gardła także są większe niż zazwyczaj i pokryte są białym nalotem (wydzieliną). Dziecko może zgłaszać ból przy przełykaniu.

Dziecko z infekcją paciorkowcową zwykle czuje się źle, narzeka na ból brzucha, nudności i ból głowy. Mogą pojawić się wymioty, lecz biegunka jest zjawiskiem rzadkim, podobnie jak katar, kaszel i inne objawy przeziębienia. Na początku infekcji, język może być pokryty białawym lub żółtawym nalotem (język „truskawkowy”), który łatwo się złuszcza i odsłania jasnoczerwoną śluzówkę języka (język „malinowy”).

Wysypka ma z początku barwę różową (przypominającą oparzenie słoneczne) i występują małe wykwity (jak gęsia skórka lub papier ścierny). Najwyraźniejsza jest w miejscach zgięć skóry, takich jak pod pachami, w pachwinie, na wewnętrznej stronie łokci i wokół szyi. Wysypka blednie pod naciskiem i może być swędząca. Pojawia się najpierw na szyi i twarzy, lecz zwykle omija okolice ust. Następnie rozprzestrzenia się w dół ciała.

Po kilku dniach wysypka znika. Następuje po niej łuszczenie się skóry, szczególnie w pachwinie i na koniuszkach palców. Proces ten trwa do 10 dni.


Powikłania

Nieleczona szkarlatyna może prowadzić do poważnych powikłań.

Infekcja gardła może rozprzestrzeniać się na inne obszary, takie jak uszy, migdałki i zatoki. Zakażenie migdałków może się przekształcić w poważniejszą infekcję, noszącą nazwę ropnia około migdałkowego, który zwykle wymaga interwencji chirurgicznej.

Paciorkowce mogą przedostać się do krwi powodując jej "zatrucie" (sepsę) oraz infekcję innych narządów w organizmie. Nieleczone paciorkowcowe infekcje gardła mogą prowadzić do rozwoju gorączki reumatycznej oraz zapalenia wsierdzia, będącego poważną chorobą serca. Infekcje paciorkowcowe mogą także doprowadzić do zapalenia stawów oraz szczególnej infekcji nerek noszącej nazwę zapalenia kłębuszków nerkowych.

Jeśli obawiasz się wystąpienia powikłań po szkarlatynie, skontaktuj się z lekarzem.


Leczenie / Co należy zrobić

Jeśli podejrzewasz szkarlatynę u swojego dziecka, skontaktuj się z lekarzem. Lekarz zwykle pobierze wymaz z gardła dziecka, aby przekonać się, czy obecne są tam paciorkowce. Jeśli dziecko ma szkarlatynę, otrzyma antybiotyk – zwykle jakąś postać penicyliny, chyba że jest na nią uczulone. Stosowanie leku dokładnie według wskazań lekarza ma zasadnicze znaczenie. Należy wykorzystać całą przepisaną dziecku dawkę antybiotyku, nawet jeśli w toku leczenia dziecko poczuje się lepiej. W razie potrzeby można skorzystać z leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, takich jak paracetamol lub ibuprofen.

Należy dawać dziecku dużo płynów do picia. Złagodzi to ból gardła i utrzyma dobre nawodnienie organizmu dziecka.

Ze względu na stan zapalny gardła, dziecko może mieć trudności w przełykaniu stałych pokarmów. Najlepiej jest w takich wypadkach stosować miękkie, przetarte potrawy. Szczególną ulgę mogą przynieść zimne dania i napoje, np. lody z soku owocowego lub lody śmietankowe. Starsze dzieci mogą płukać gardło ciepłą wodą z solą.

Dzięki nawilżaczowi dziecko poczuje się lepiej w swoim pokoju, szczególnie podczas zimnej pogody.

Wysypka nie wymaga leczenia.

Ponownie skontaktuj się z lekarzem, jeśli po zakończeniu leczenia antybiotykiem u dziecka w dalszym ciągu występuje ból gardła lub gorączka.

W niektórych przypadkach konieczne może być powtórzenie badania na obecność paciorkowców, ponieważ może dochodzić do powtórnej infekcji gardła.


Zapobieganie

Nie jest łatwo zapobiec infekcji dziecka paciorkowcami.

Chore dziecko należy w możliwie jak największym stopniu izolować od pozostałej rodziny, aby nie dopuszczać do rozprzestrzenienia się choroby.

Pamiętaj o myciu rąk za każdym razem, kiedy jesteś w pobliżu chorego dziecka.

Jeśli inni członkowie rodziny odczuwają ból gardła, u nich także należy wykonać badanie na obecność paciorkowców.

Dziecko należy zatrzymać w domu.

Uznaje się, że po upływie 24 godzin dziecko przestaje zakażać.

Zanim Twoje dziecko wróci do szkoły musi ustąpić gorączka i dziecko musi dobrze się czuć.