dziecko24.pl - porady pediatryczne online

Czym jest ból gardła?

Przez pojecie bólu gardła rozumie się ból w tylnej części jamy ustnej. Gardło jest przewodem łączącym tylną część jamy nosowej i ustnej z przełykiem. Ból w tym miejscu mogą także powodować migdałki, znajdujące się wokół węzłów chłonnych po obu stronach tylnej ściany gardła. Ból gardła może być spowodowany obrzękiem i stanem zapalnym błon śluzowych w dowolnej części gardła.
W przypadku stanu zapalnego w tym miejscu, mówimy o zapaleniu gardła. Jeśli stan zapalny obejmuje migdałki, mówimy o zapaleniu migdałków (Tonsillitis). Czasami ból gardła jest powodowany przez zapalenie gardła i migdałków, z którym mamy do czynienia, gdy oba te obszary objęte są stanem zapalnym.

U dzieci, większość przypadków bólu gardła powodowanych jest przez infekcje wirusowe, które poza bólem gardła wywołują także inne objawy przeziębienia. Wirusami, które najczęściej powodują ból gardła są wirusy odpowiedzialne za przeziębienie. Także wirus Coxsackie, mononukleoza i grypa mogą powodować powstawanie objawów związanych z gardłem.

Czasami ból gardła wywołują infekcje bakteryjne. Najczęściej występującymi bakteryjnymi infekcjami są zakażenia z udziałem Streptococcus pyogenes, nazywanymi także paciorkowcami z grupy A.

Gdy ból gardła jest skutkiem infekcji, możliwe jest jej łatwe przenoszenie z jednej osoby na drugą na drodze bezpośredniego kontaktu z wydzielinami z jamy ustnej lub nosa.


Objawy i oznaki

Dziecko z bólem gardła ma zwykle także inne objawy przeziębienia, takie jak:

• katar,
• kichanie
• i zablokowany nos.

Bólowi gardła towarzyszą trudności z przełykaniem. Dziecko może mieć gorączkę, a nawet może wystąpić wysypka na skórze.

Jeśli infekcja nie ma charakteru bakteryjnego, dziecko zwykle czuje się dość dobrze. W przypadku zakażenia paciorkowcem typu A samopoczucie dziecka jest zwykle gorsze, niż w przypadku, gdy infekcja ma podłoże wirusowe.

Poza gorączką, często występują bóle różnych części ciała (np. ból głowy lub brzucha) oraz trudności z przełykaniem. Jeśli infekcja dotyczy migdałków, są one zwykle zaczerwienione i powiększone, mogą być także pokryte nalotem ropnym. Niektóre dzieci zgłaszają nudności, czują odruchy wymiotne i mogą uskarżać się na ból brzucha. Często występuje powiększenie i tkliwość węzłów chłonnych w obrębie szyi.

Dziecko, którego ból gardła spowodowany jest mononukleozą, ma zwykle poważne trudności z przełykaniem, gorączkę i silnie powiększone węzły chłonne.

Niektóre dzieci mogą uskarżać się na bóle brzucha spowodowane powiększeniem wątroby i śledziony.


Powikłania

Ból gardła powodowany przez infekcję wirusową zwykle ustępuje samoistnie w okresie kilku dni.

Czasami infekcja wirusowa gardła może przechodzić w infekcję bakteryjną ucha, płuc lub samego gardła. Jeśli podejrzewasz, że tak się stało u Twojego dziecka, skonsultuj się z lekarzem.

W przypadku infekcji paciorkowcowej, może ona się rozprzestrzeniać i powodować zapalenie zatok, ucha, płuc lub skóry, w postaci liszajca. Niektóre szczepy paciorkowców wytwarzają toksyny wywołujące wysypkę noszącą nazwę szkarlatyny. Nieleczone infekcje paciorkowcowe gardła mogą powodować gorączkę reumatyczną, obejmującą zastawki serca, stawy i nerki (rodzaj stanu zapalnego noszący nazwę kłębuszkowego zapalenia nerek).

Jeśli Twoje dziecko ma gorączkę i trudności z przełykaniem na tyle duże, że nie może połykać własnej śliny, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. W takiej sytuacji u dziecka może występować rzadka, lecz poważna choroba, np. ropień w gardle (ropień około migdałkowy lub ropień w tylnej części gardła) lub ostre zapalenie nagłośni.

Wszystkie te choroby powodują, że dziecko bardzo źle się czuje i odczuwa trudności z oddychaniem, wymagają one niezwłocznego rozpoczęcia leczenia.


Leczenie / Co należy zrobić

Jeśli Twoje dziecko odczuwa ból gardła i jest przeziębione, lecz nie ma gorączki i poza tym czuje się dobrze, jest to najprawdopodobniej infekcja wirusowa. W takim wypadku należy obserwować rozwój sytuacji w okresie kolejnych 2-3 dni i w razie potrzeby kontaktować się z lekarzem.

Infekcje wirusowe nie wymagają stosowania antybiotyków. Można zapewnić dziecku ulgę pozwalając zostać w łóżku i podając dużo płynów do picia, środki przeciwbólowe oraz przeciwgorączkowe, np. paracetamol lub ibuprofen. U niektórych dzieci, lody z soku owocowego lub inne zimne i delikatne potrawy łagodzą trudności z przełykaniem i mogą pomóc zapobiec odwodnieniu. W przypadku innych dzieci, ciepłe napoje i płukanie gardła zapewniają działanie uśmierzające ból. Pastylki do ssania i spraye do gardła mogą pomóc w łagodzeniu bólu gardła.

Jeśli Twoje dziecko gorączkuje i odczuwa ból gardła a także źle się czuje, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem, ponieważ infekcja może mieć tło bakteryjne.

Lekarz może pobrać wymaz z gardła, aby wykonać badanie na obecność paciorkowca typu A. Jeśli wynik testu będzie dodatni, dziecko będzie musiało otrzymać antybiotyk, zwykle penicylinę. Antybiotyki należy zawsze stosować ściśle zgodnie z zaleceniem lekarza. Istotne jest zastosowanie całej dawki leku przepisanej przez lekarza, aby usunąć paciorkowce z gardła lub migdałków.

Jeśli podejrzewasz, że Twoje dziecko ma zapalenie migdałków, koniecznie skonsultuj się z lekarzem.

Nie zapomnij o konieczności skonsultowania się z lekarzem, jeśli sądzisz, że Twoje dziecko ma powikłania związane z bólem gardła, takie jak oznaki zapalenia płuc lub infekcji ucha, lub jeśli ma trudności z przełykaniem lub piciem.

Jeśli po 2-3 dniach terapii z zastosowaniem antybiotyku u Twojego dziecka nie wystąpi poprawa, powtórnie skontaktuj się z lekarzem.


Zapobieganie

Ból gardła jest bardzo często występującym objawem. Większość dzieci odczuwa ból gardła od 1 do 4 razy w ciągu roku, szczególnie w zimie.

Naucz dziecko częstego mycia rąk, szczególnie przed posiłkami. Staraj się też, aby nie dotykało dłońmi twarzy.

Dzieci nie powinny także dzielić się piciem, korzystać ze wspólnej szczoteczki do zębów ani ze wspólnych sztućców.

Jeśli dziecko ma gorączkę i ból gardła, zatrzymaj je w domu, aby nie zaraziło innych dzieci w przedszkolu lub szkole.

Po 24 godzinach leczenia antybiotykiem, dziecko z paciorkowcową infekcją gardła uznawane jest za nie zarażające. Paciorkowcowe zapalenie gardła jest chorobą silnie zakaźną i jest wysokie ryzyko przeniesienia jej na innych członków rodziny.

Jeśli któryś z członków rodziny ma gorączkę i ból gardła, skonsultuj się z lekarzem, ponieważ być może konieczne będzie wykonanie badania pod kątem obecności paciorkowców także u niego.